Dlaczego dosłowne tłumaczenie to błąd? Pułapki, „false friends” i kontekst

Najczęstszym błędem nie tylko w tłumaczeniach, ale także podczas nauki języków obcych jest dosłowne tłumaczenie zdań lub ich fragmentów. Języki obce różnią się od siebie nie tylko gramatyką czy interpunkcją, lecz także leksyką. Zdarza się jednak, że w niektórych z nich można znaleźć słowa i zwroty, które wyglądają lub wymawia się dokładnie tak samo. Ludzie zazwyczaj wychodzą wtedy z założenia, że mają również takie samo znaczenie – to pułapka, są to tak zwane false friends.  Są też słowa, które znaczą zupełnie co innego w zależności od kontekstu – context matters oraz czasowniki, które zmieniają znaczenie, jeśli cos do nich doczepimy, tzw. czasowniki frazowe (phrasal verbs).

Przyjrzyjmy się paru przykładom:

Czytaj dalej Dlaczego dosłowne tłumaczenie to błąd? Pułapki, „false friends” i kontekst

Dlaczego AI nie sprawdza się przy tłumaczeniu poufnych dokumentów?

Popularność sztucznej inteligencji (Artificial Intelligence – AI) w ostatnich latach znacząco wzrosła. Według statystyk opracowanych przez GeniusAITech w styczniu 2026 roku, już jedna trzecia dorosłych osób korzysta z AI na co dzień. Dlaczego więc powinieneś poważnie przemyśleć, czy warto posłużyć się nią, aby przetłumaczyć poufne dokumenty?

Czytaj dalej Dlaczego AI nie sprawdza się przy tłumaczeniu poufnych dokumentów?

Dlaczego profesjonalne tłumaczenia są kluczowe dla Twojego biznesu?

Profesjonalne tłumaczenia – klucz do sukcesu Twojego biznesu w Łodzi

W dzisiejszym globalnym świecie, skuteczna komunikacja to podstawa. Chcesz dotrzeć do międzynarodowych klientów? A może potrzebujesz przetłumaczyć ważne dokumenty? Profesjonalne biuro tłumaczeń w Łodzi to klucz do Twojego sukcesu.

Czytaj dalej Dlaczego profesjonalne tłumaczenia są kluczowe dla Twojego biznesu?

Wybrane fragmenty z opowiadań „True Tales of American Life” i ich tłumaczenia – cz. 11

Z opowiadania The Fastest Man in the Union Army (Michael Kuretich):

„At one point the regiment was ordered to guard a railroad line. They dug some earthworks surrounding the railroad, and in the early morning hours a battalion of Confederate cavalry charged their position. They held their ground until their ammunition ran out. John Jones could see the enemy advancing over the embankment, and as the Union soldiers in the forward positions crawled out of their earthen bunkers and stood up, their heads were chopped off by the saber-wielding Confederate horsemen.”

Propozycja tłumaczenia:

Pewnego razu pułk dostał rozkaz ochrony linii kolejowej. Wykopali dookoła niej szańce, a wczesnym rankiem zaatakował ich batalion kawalerii Konfederatów. Utrzymywali pozycje dopóki nie skończyła im się amunicja. John Jones zobaczył jak wróg przekracza nasyp kolejowy i jak żołnierze Unii na przednich pozycjach wyczołgują się z ziemnych bunkrów i wstają, a ich głowy zostają odcięte przez dzierżących szable konfederackich kawalerzystów.

regiment – pułk

railroad line – linia kolejowa

earthwork – szaniec, wał ziemny

cavalry – kawaleria

to hold one’s ground – utrzymać pozycję

to run out – kończyć się, zabraknąć

embankment – nasyp, wał

to crawl out – wyczołgiwać się, wypełzać

to chop sth off – odciąć coś, odrąbać coś

saber-wielding – dzierżący szablę, władający szablą

horseman – kawalerzysta

 

Arkusze Google, czyli jak zautomatyzować tłumaczenie

Dzisiejszy rynek jest pełen narzędzi, które nie tylko usprawniają,   ale i automatyzują pracę tłumacza. Prześcigają się one w swojej innowacyjności i oryginalności, ułatwiając codzienne życie. Jednym z nich są Arkusze Google (Google Sheets). Jest to internetowe narzędzie, które służy do tworzenia oraz edytowania arkuszy kalkulacyjnych online. Jego kluczową zaletą jest możliwość udostępniania dokumentów innym użytkownikom. Większość z nas nie zdaje sobie sprawy, jak wiele funkcji oferuje ta aplikacja. To nie tylko przydatne narzędzie przy tworzeniu kosztorysów, ale złożony program usprawniający działania. W dzisiejszym wpisie pragniemy przedstawić funkcję najbliższą tłumaczowi, a mianowicie „GOOGLETRANSLATE”. Umożliwia ona szybkie tłumaczenie tekstu na wybrany język przy użyciu odpowiedniej formuły.

Czytaj dalej Arkusze Google, czyli jak zautomatyzować tłumaczenie

Ponglish – czyli jak brejknąć wszystkie lengłydż rules

Z racji tego, że język jest żywym tworem, który dostosowuje się do zmian społecznych, kulturowych, a także politycznych, często można zaobserwować spontanicznie powstające ciekawe zjawiska językowe. Jest nim na przykład Ponglish (lub Poglish, Polglish czy Ponglisz). Jest to swego rodzaju hybryda języka polskiego i angielskiego tworząca język mieszany.

Czytaj dalej Ponglish – czyli jak brejknąć wszystkie lengłydż rules

Propozycja tłumaczenia artykułu Marka Polizzottiego pod tytułem „Why Mistranslation Matters”

Zawód tłumacza to zawód niewdzięczny – nie możemy przecież poszczycić się uratowaniem czyjegoś życia z opałów, oddaną służbą narodowi czy ojczyźnie, czy też wykształceniem dziesiątek młodych ludzi. Na co dzień tłumacze przechodzą niezauważeni, jednak tylko do czasu, dopóki nie popełnią jakiegoś błędu. A historia pokazuje, że niekiedy błędy w przekładzie mogą nieść bardzo poważne konsekwencje. W dzisiejszym wpisie przedstawiamy tłumaczenie skłaniającego do przemyśleń artykułu opublikowanego w The New York Times, którego autorem jest Mark Polizzotti.

Czytaj dalej Propozycja tłumaczenia artykułu Marka Polizzottiego pod tytułem „Why Mistranslation Matters”

Wybrane fragmenty z opowiadań „True Tales of American Life” i ich tłumaczenia – cz. 10

Z opowiadania No Forwarding Address (Josh Dorman)

Tom was a childhood friend, but we hadn’t spent much time with each other since high school. As kids, Tom and I had filmed a comic documentary tour of my father’s farm in Maryland. Now, in Somerville, we decided to videotape snippets of our life in that house. Along with ample commentary, we shot each of the five roommates’ rooms, the kitchen, my basement painting studio, the backyard, the bathroom and various and sundry details of slovenly bachelor life.

Propozycja tłumaczenia:

Czytaj dalej Wybrane fragmenty z opowiadań „True Tales of American Life” i ich tłumaczenia – cz. 10

Prawo nieruchomości cz.II – Real property Law part II

W poprzednim wpisie zostało zaprezentowane słownictwo związane z majątkami osobistymi z prawem własności. Wyróżnia się jednak jeszcze nieruchomości, do których takiego prawa nie mamy, a które możemy wyjmować lub brać w dzierżawę – leaseholds.

W języku angielskim istnieją dwa terminy, które na polski tłumaczymy właśnie jako wynajem/dzierżawa. Pierwszy z nich to lease oznaczający umowę najmu lokalu (property, premises, accommodation), do której mamy prawo „w wyłącznym posiadaniu” (exclusive possession*). Obowiązuje ona na przykład wtedy, gdy wynajmujemy mieszkanie (dwelling, flat, accommodation) lub pokój od właściciela (owner) lub najemcy (landlord). Wyłączne posiadanie oznacza, że właściciel lub najemca nie ma prawa do niezapowiedzianych odwiedzin, chyba że wynajmujący (tenant) jawnie łamie warunku umowy najmu (statutory conditions of the lease).

Nieco inaczej wygląda sprawa z licence, drugiego terminu tłumaczonego jako wynajem. W przypadku takiego wynajmu użytkownicy lokalu są tylko gośćmi, a rzeczywistą nad nim kontrolę wciąż pełni właściciel czy administrator (tutaj zwany jako gantor). Z licence mamy do czynienia m.in. w hotelach – wynajmowany pokój nie należy do nas, a jest nam jedynie użyczony (granted).

 

*possession, occupation – posiadanie
possessor, occupant, holder – posiadacz
to hold = to possess – dzierżyć
actual holder, possessor – dzierżyciel
actual possession – dzierżenie

Prawo nieruchomości cz.I – Real property Law part I

Zdarza się, że planując dłuższy pobyt za granicą musimy zorganizować sobie lokum do zamieszkania. O ile podstawowe wytyczne dotyczące najmu (lease) lub kupna nieruchomości (real estate) są podobne w większości krajów, o tyle każdy rynek rządzi się swoimi prawami oraz nazewnictwem. Niniejszy wpis poświęcony jest polskiemu i angielskiemu nazewnictwu związanemu z majątkami osobistymi do których mamy prawo własności. Druga część poświęcona będzie dzierżawie.

Czytaj dalej Prawo nieruchomości cz.I – Real property Law part I