Archiwum kategorii: Uncategorized

Dlaczego dosłowne tłumaczenie to błąd? Pułapki, „false friends” i kontekst

Najczęstszym błędem nie tylko w tłumaczeniach, ale także podczas nauki języków obcych jest dosłowne tłumaczenie zdań lub ich fragmentów. Języki obce różnią się od siebie nie tylko gramatyką czy interpunkcją, lecz także leksyką. Zdarza się jednak, że w niektórych z nich można znaleźć słowa i zwroty, które wyglądają lub wymawia się dokładnie tak samo. Ludzie zazwyczaj wychodzą wtedy z założenia, że mają również takie samo znaczenie – to pułapka, są to tak zwane false friends.  Są też słowa, które znaczą zupełnie co innego w zależności od kontekstu – context matters oraz czasowniki, które zmieniają znaczenie, jeśli cos do nich doczepimy, tzw. czasowniki frazowe (phrasal verbs).

Przyjrzyjmy się paru przykładom:

Czytaj dalej Dlaczego dosłowne tłumaczenie to błąd? Pułapki, „false friends” i kontekst

Wybrane fragmenty z opowiadań „True Tales of American Life” i ich tłumaczenia – cz. 11

Z opowiadania The Fastest Man in the Union Army (Michael Kuretich):

„At one point the regiment was ordered to guard a railroad line. They dug some earthworks surrounding the railroad, and in the early morning hours a battalion of Confederate cavalry charged their position. They held their ground until their ammunition ran out. John Jones could see the enemy advancing over the embankment, and as the Union soldiers in the forward positions crawled out of their earthen bunkers and stood up, their heads were chopped off by the saber-wielding Confederate horsemen.”

Propozycja tłumaczenia:

Pewnego razu pułk dostał rozkaz ochrony linii kolejowej. Wykopali dookoła niej szańce, a wczesnym rankiem zaatakował ich batalion kawalerii Konfederatów. Utrzymywali pozycje dopóki nie skończyła im się amunicja. John Jones zobaczył jak wróg przekracza nasyp kolejowy i jak żołnierze Unii na przednich pozycjach wyczołgują się z ziemnych bunkrów i wstają, a ich głowy zostają odcięte przez dzierżących szable konfederackich kawalerzystów.

regiment – pułk

railroad line – linia kolejowa

earthwork – szaniec, wał ziemny

cavalry – kawaleria

to hold one’s ground – utrzymać pozycję

to run out – kończyć się, zabraknąć

embankment – nasyp, wał

to crawl out – wyczołgiwać się, wypełzać

to chop sth off – odciąć coś, odrąbać coś

saber-wielding – dzierżący szablę, władający szablą

horseman – kawalerzysta

 

Ponglish – czyli jak brejknąć wszystkie lengłydż rules

Z racji tego, że język jest żywym tworem, który dostosowuje się do zmian społecznych, kulturowych, a także politycznych, często można zaobserwować spontanicznie powstające ciekawe zjawiska językowe. Jest nim na przykład Ponglish (lub Poglish, Polglish czy Ponglisz). Jest to swego rodzaju hybryda języka polskiego i angielskiego tworząca język mieszany.

Czytaj dalej Ponglish – czyli jak brejknąć wszystkie lengłydż rules

Prawo nieruchomości cz.II – Real property Law part II

W poprzednim wpisie zostało zaprezentowane słownictwo związane z majątkami osobistymi z prawem własności. Wyróżnia się jednak jeszcze nieruchomości, do których takiego prawa nie mamy, a które możemy wyjmować lub brać w dzierżawę – leaseholds.

W języku angielskim istnieją dwa terminy, które na polski tłumaczymy właśnie jako wynajem/dzierżawa. Pierwszy z nich to lease oznaczający umowę najmu lokalu (property, premises, accommodation), do której mamy prawo „w wyłącznym posiadaniu” (exclusive possession*). Obowiązuje ona na przykład wtedy, gdy wynajmujemy mieszkanie (dwelling, flat, accommodation) lub pokój od właściciela (owner) lub najemcy (landlord). Wyłączne posiadanie oznacza, że właściciel lub najemca nie ma prawa do niezapowiedzianych odwiedzin, chyba że wynajmujący (tenant) jawnie łamie warunku umowy najmu (statutory conditions of the lease).

Nieco inaczej wygląda sprawa z licence, drugiego terminu tłumaczonego jako wynajem. W przypadku takiego wynajmu użytkownicy lokalu są tylko gośćmi, a rzeczywistą nad nim kontrolę wciąż pełni właściciel czy administrator (tutaj zwany jako gantor). Z licence mamy do czynienia m.in. w hotelach – wynajmowany pokój nie należy do nas, a jest nam jedynie użyczony (granted).

 

*possession, occupation – posiadanie
possessor, occupant, holder – posiadacz
to hold = to possess – dzierżyć
actual holder, possessor – dzierżyciel
actual possession – dzierżenie

Prawo nieruchomości cz.I – Real property Law part I

Zdarza się, że planując dłuższy pobyt za granicą musimy zorganizować sobie lokum do zamieszkania. O ile podstawowe wytyczne dotyczące najmu (lease) lub kupna nieruchomości (real estate) są podobne w większości krajów, o tyle każdy rynek rządzi się swoimi prawami oraz nazewnictwem. Niniejszy wpis poświęcony jest polskiemu i angielskiemu nazewnictwu związanemu z majątkami osobistymi do których mamy prawo własności. Druga część poświęcona będzie dzierżawie.

Czytaj dalej Prawo nieruchomości cz.I – Real property Law part I

Rozdzielność majątkowa – przydatne słownictwo i tłumaczenia

Rozdzielność majątkową w małżeństwie można ustanowić, podpisując majątkową umowę małżeńską. Umowę taką sporządza się w formie aktu notarialnego. Na jej mocy rozwiązuje się małżeńską wspólnotę majątkową, a każdy ze współmałżonków posiada własny, odrębny majątek, który jest chroniony przed zobowiązaniami finansowymi współmałżonka.

Poniżej prezentujemy wybrane pojęcia związane z rozdzielnością majątkowa w małżeństwie i ich tłumaczenia na język angielski.

 

rozdzielność majątkowa – separate property regime / distribution of property

ustanowić rozdzielność majątkową – to establish the distribution of property

majątkowa umowa  małżeńska –  marital property agreement

umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej – contractual distribution of property

samodzielny zarząd – self-management

dorobek – possessions gained

rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków – separate property with compensation for possessions gained

zmniejszenie obowiązku wyrównania dorobków – reduction of the obligation to compensate possessions gained

ubezwłasnowolnienie – (legal) incapacitation

ustawowy ustrój majątkowy – stautory joint property regime

wytoczenie powództwa – filing an action

Wybrane terminy związane z dziedziczeniem i testamentem

Dziedziczenie spadku po zmarłych krewnych może przysporzyć sporo kłopotów, zwłaszcza z powodu nieustannie zmieniających się przepisów prawnych. Sprawy komplikują się jeszcze bardziej, kiedy jedna ze stron mieszkała bądź mieszka na stałe za granicą. W takich wypadkach przychodzimy z odsieczą i oferujemy tłumaczenia testamentów i innych dokumentów spadkowych. Poniżej prezentujemy trudniejsze terminy występujące w tego typu dokumentach oraz ich tłumaczenia na język angielski.

bezdziedziczna własność – heirless property

przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – acceptance of an inheritance under limitation of liability

legat wskazujący, oznaczający rzecz – demonstrative legacy

dziedziczenie testamentowe – testamentary succession by disposition

koszty pogrzebowe – funeral expenses

odrzucenie spadku – renunciation of inheritance

przepadnięcie spadku – devolution of an estate of a deceased person

świadek sporządzania testamentu – testamentary witness

testament uprzywilejowany – privileged will

testament własnoręczny – holograph will

spadkobierca ustawowy – heir at law

stopień pokrewieństwa – degree of relationship

postępowanie spadkowe – inheritance proceedings

udział spadkowy przypadający spadkobiercy z tytułu podstawienia – share in the estate due to the heir under substitution

wydziedziczenie – disinheritance

zapisać w testamencie – to bequeath by will

zdolność testamentowa/testowania – testamentary capacity

ukryć/zataić testament – to supress a will

Wybrane fragmenty z opowiadań „True Tales of American Life” i ich tłumaczenia – cz. 2

1) to keep an eye out – mieć na coś oko

Z opowiadania „Rabbit Story”:

„I asked her, „Aren’t rabits inclined, if you let them roam around the house unsupervised, to bite into electrical cords – an then…?”

„Yes”, she said. „You have to keep an eye out.”

Propozycja tłumaczenia: „Zapytałem: „Czy króliki nie mają w zwyczaju przegryzać kabli, jeśli się je wypuści bez opieki w domu – a wtedy…?”

„To prawda”, odpowiedziała.  „Trzeba mieć na nie oko„.

2) to take a beating – oberwać

Z opowiadania „A Family Christmas”:

„The family finances had taken a real beating. My father’s business had collapsed, jobs were almost nonexistent and the country was in a near depression.”

Propozycja tłumaczenia: „Rodzinnym finansom porządnie się oberwało. Interes ojca upadł, miejsca pracy praktycznie nie istniały, a w całym kraju zaczynał się kryzys”.

3) to mistake sb for sb else – pomylić kogoś z kimś innym

Z opowiadania „Bicoastal”:

„Finally, she stepped forward and said: „Michelle? Michelle Golden?” „No”, I said, „I’m not Michelle, but do you mean Michelle Golden from Madison, Wisconsin?” and she said yes, that was exactly who she meant. I told her that I knew Michelle and that many people had mistaken me for her.”

Propozycja tłumaczenia: „W końcu zrobiła krok do przodu i zapytała „Michelle? Michelle Golden?” „Nie,” odpowiedziałam. „Nie jestem Michelle, ale czy chodzi Pani o Michelle Golden z Madison, Wisconsin?”, a ona potwierdziła. Powiedziałam jej, że znam Michelle i że wiele osób myli mnie z nią„.

Dzień kota / National Cat Day

W związku z tym, że dziś jest dzień kota 🙂 przedstawiamy kilka angielskich idiomów z użyciem słowa „cat”. Obok – ich tłumaczenie na polski.

  • let the cat out of the bag – wygadać się, zdradzić sekret niechcący
  • put/set the cat among the pigeons – wsadzić kij w mrowisko
  • play cat and mouse with somebody – wpuszczać kogoś w maliny
  • like a cat on hot bricks – siedzieć jak na szpilkach

Audycja radiowa o tłumaczeniach

Polecamy ciekawą audycję radiową, która odbyła się 5 lutego 2016 w radiu TOKFM, na temat tłumaczeń pisemnych i ustnych w kontekście problemów, z jakimi stykają się w swojej pracy tłumacze, problemach kulturowych, przetłumaczalności i nieprzetłumaczalności. Rozmowa dotyczy głównie języka japońskiego, ale można ją odnieść praktycznie do każdego innego języka obcego.