Archiwum kategorii: Terminologia prawnicza w tłumaczeniach

Słownictwo wykorzystywane w tłumaczeniach prawnych

Podstawowe i przydatne słownictwo związane z sądem

Sąd to organ wymiaru sprawiedliwości działający w demokratycznych państwach, który został powołany do rozstrzygania spraw spornych zaistniałych między obywatelami danego kraju. Pierwsze sądy powstały już w czasach starożytnych w celu rozwiązywania konfliktów w sposób pokojowy, a nie siłowy tak, jak było to powszechne wcześniej. Obecnie osoby poszkodowane mogą pozwać przestępców i na drodze postępowania sądowego domagać się wyznaczenia  zadośćuczynienia. W czasie procesu sędzia poprzez przesłuchania osoby poszkodowanej, oskarżonego, świadków i biegłych sądowych dąży do ustalenia winy lub niewinności osoby pozwanej. Poniżej prezentujemy podstawowe słownictwo i wyrażenia związane z sądem w języku angielskim, które są niezbędne w pracy tłumacza.

accusation – oskarżenie

accused – oskarżony

administrative court – sąd administracyjny

appeal – apelacja; odwołanie

to appeal – złożyć apelację

attorney – pełnomocnik

to avoid extradition – uniknąć ekstradycji

to await trial – czekać na proces

bail – kaucja

bailiff (AmE) – strażnik pilnujący porządku w sądzie

barrister – adwokat; obrońca

to bring somebody to trial – postawić kogoś przed sądem

circumvent the rules – obchodzić przepisy

civil court – sąd cywilny

to clap sb in prison – wsadzić kogoś do więzienia

compromise in a court – ugoda sądowa

conciliatory court – sąd pojednawczy; sąd polubowny

to convict – skazać

counsellor – mecenas; adwokat; radca prawny

court action – postępowanie sądowe

court battle – batalia sądowa

court executor – komornik sądowy

court injuction – 1. nakaz sądowy 2. zakaz sądowy

court of appeal – sąd apelacyjny

court-appointed curator – kurator sądowy

courtroom – sala rozpraw

criminal court – sąd karny

decree absolute – prawomocne orzeczenie sądu

defendant – podsądny

to drag sb through the courts – ciągać kogoś po sądach

drumhead court – sąd polowy

fair trial – sprawiedliwy proces

grand jury – ława przysięgłych

impeachment – postawienie w stan oskarżenia

to indict – oskarżać

indictment – oskarżenie; akt oskarżenia

injunction – nakaz sądowy

instance – instancja

judge – sędzia

jury – ława przysięgłych

juryman – członek ławy przysięgłych

jurywoman – członkini ławy przysięgłych

just – sprawiedliwy

justice – sprawiedliwość

justification – uzasadnienie (wyroku)

lawyer – prawnik

litigation – spór; proces sądowy

to lodge the appeal – wnieść apelację

miscarriage of justice – pomyłka sądowa

mistrial – nieważne postępowanie sądowe

oath – przysięga (w sądzie)

on appeal – przy sądzie wyższej instancji

on oath; under oath – pod przysięgą

power of attorney – pełnomocnictwo

president of the court – prezes sądu

presiding judge – przewodniczący składu

sędziowskiego

to prosecute – ścigać; oskarżać

prosecutor – oskarżyciel; prokurator

provost court – sąd wojskowy

public defender (BrE) – obrońca z urzędu

to read out the verdict – odczytać wyrok

to release on bail – zwolnić za kaucją

retrial – ponowne rozpatrzenie sprawy

right of appeal – prawo do odwołania

to sentence – skazać

to set somebody free – wypuścić kogoś na wolność

show trial – proces pokazowy

sitting of a court – posiedzenie sądu

smart claims court – sąd rozpatrujący drobne wykroczenia

solicitor – adwokat

to stand trial for… – stanąć przed sądem za…

strict sentence – surowy wyrok

to sue – skarżyć; procesować się

summons – wezwanie do sądu

summons before a court – wezwanie na rozprawę sądową

Supreme Court – Sąd Najwyższy

test case – precedens sądowy

testimony – zeznania świadka (w sądzie)

the court held that… – sąd stwierdził, iż…

travesty of justice – parodia sprawiedliwości

trial – proces; rozprawa

unrepentant – nieskruszony; nie okazujący skruchy

witness – świadek

witness box – miejsce dla świadka (w sądzie)

wrongly convicted – niesłusznie skazany

Wybrane tłumaczenia zwrotów z zakresu prawa podatkowego

Prawo podatkowe (tax law) reguluje zasady powstawania, ustalania oraz wygasania zobowiązań podatkowych oraz obowiązki podatników (taxpayers), płatników (tax remitters) i inkasentów (tax collectors) poszczególnych podatków. W tłumaczeniach dotyczących prawa podatkowego ważne jest, aby zachować spójność oraz odpowiednią terminologię, zatem tłumacząc takie dokumenty, tłumacz musi biegle operować specjalistycznym słownictwem. W opanowaniu terminologii podatkowej pomagają leksykony i słowniki dotyczące tej gałęzi prawa. Przedstawiamy zatem wybrane tłumaczenia z dziedziny prawa podatkowego.

Doradca podatkowy – tax adviser/tax consultant

Hipoteka przymusowa – tacit mortgage

Izba skarbowa – tax chamber/treasury department/treasury chamber

Komornik sądowy – court execution oficer

Nadpłata – excess payment

Najwyższa Izba Kontroli – Supreme Audit Chamber of Control

Należność – amount due

Obowiązek podatkowy – tax obligation/chargeability of the tax

Odsetki – interest

Okres podatkowy – assessment period

Organ odwoławczy – administrative-review authorities

Organy podatkowe – tax authorities

Podatek akcyzowy – excise duty/excise tax

Podatek dochodowy – income tax

Potrącenie – set off/deduction

Przedawnienie – lapse

Rok podatkowy – fiscal year/tax year/year of assessment

System podatkowy – tax system

Ulga podatkowa – tax relief

Urząd skabowy – tax office/tax collecting office/Income Revenue Service/Inland Revenue (w Wielkiej Brytanii)/revenue office

Zabezpieczenie – security

Zaliczka – advance

Zastaw – lien/pledge

Zwolniony – exempt

Struktura zatrudnienia i status zawodowy – terminologia oraz propozycje tłumaczeń na język angielski

W terminologii dotyczącej zatrudnienia często spotykamy się z powszechnie znanymi nam określeniami, które funkcjonują zarówno w języku polskim jak i angielskim, np. menadżer, dyrektor, lider. Wiele z tych terminów niewiele różni się od ich anglojęzycznych odpowiedników. Niektóre zaś wyrażenia na stałe przenikły do języka polskiego i już nie dziwi nas tak, gdy słyszymy takie określenia jak „human resources”. Jednak duża część terminologii dotyczącej zatrudnienia może sprawiać więcej trudności. Wtedy do dyspozycji mamy leksykony i słowniki zarówno papierowe jak i internetowe. Oto kilka przykładów tłumaczeń dotyczących zatrudnienia i statusu zawodowego (Employment Structure and Occupational Status):

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Agency of Internal Security
Agencja Wywiadu – Intelligence Agency
biegły – expert
doradca – adviser
dyrektor – director
dyrektor naczelny – executive director
dyrektor techniczny – technical director
dyrektor wykonawczy – managing director
ekspedient/ka – shop-assistant
grupa zawodowa – occupational group
inżynieżr– engineer
kadra/ personel – staff/ personnel/ body of persons* employed
* 1 person – 2 people; persons (plural) jest możliwe w oficjalnym i formalnym kontekście
kadra kierownicza – key executives
kadra wojskowa – military personnel
kadra  informacyjna – information profession
dział kadr – personnel department
kierować – to manage/ direct/ guide/ administer
kierować grupą pracowników – to guide a group of workers
kierować pracą – to direct the workflow
kierować produkcją – to manage production
kierownik – manager/ head
kierownik oddziału – manager of a branch/ manager of a department/ head of a branch
kierownik zakładu – manager of a plant
klasa robotnicza – working class
brygadzista/ majster – foreman
mistrz – master/ supervisor
nadzorca – supervisor/ overseer
osoba pracująca dorywczo – odd hand
osoba pracująca na własny rachunek – self-employed person
Państwowa Straż Pożarna – State Fire Service/ State Fire Brigade
członek zespołu – staff person
zebranie personelu – personnel meeting
wstęp tylko dla personelu – no admittance except on business
podwładny – inferior/ subordinate
pomoc domowa – domestic servant/ „domestic help”
pracownik administracyjny – administrative assistant
pracownik banku – banking profession
pracownik  biurowy – office worker/ clerical assistant/ clerk
pracownik  fizyczny – blue-collar worker/ manual worker
pracownik  gastronomii – catering profession
pracownik niewykwalifikowany – unskilled worker
pracownik  samorządowy – employee of the self-government
pracownik służby publicznej – public service employee
pracownik umysłowy – white-collar worker
praktykant – trainee/ worker on probation/ worker on trial
prokurator – prosecutor
rzemieślnik – craftsman
samozatrudnienie – self-employment
służba cywilna – civil service
Służba Więzienna – Prison Service
służba wojskowa – military service
służby mundurowe – non-military uniformed services
stanowisko kierownicze – senior/ leading post/ position
status zawodowy – occupational status
Straż Graniczna – Border Guards/ Frontier Guards
szczeble kariery zawodowej – career ladder
wspinać się na szczeblach kariery zawodowej – to move up career
ladder
urzędnik państwowy – civil servant
zasoby ludzkie – manpower/ human resources
zawód wolny – liberal profession/ independent profession/ learned profession
zwierzchnik – superior
żywiciel rodziny – breadkwinner/ wage-earner

Przydatne słownictwo z zakresu prawa cywilnego dotyczące oświadczeń

Według słownika polsko-angielskiego z 1996 roku oświadczenie to „dobrowolne pisemne oświadczenie złożone pod przysięga  przed adwokatem lub notariuszem” lub „deklaracja stwierdzająca istnienie faktu lub intencji”.

W zależności od kontekstu oświadczenie może być tłumaczone jako  declaration, statement, representation, testimony presentation, proclamation, profession, pronouncement.

Poniżej tłumaczenia poszczególnych wyrażeń oraz kolokacji dotyczących oświadczeń:

oświadczający declarant
bezwarunkowe oświadczenie unconditional declaration/ statement
oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego statement on opening reorganisation proceedings
oświadczenie woli declaration of one’s intention, declaration of intent/will
nieważność oświadczenie woli invalidity of a declaration of intent
cofać/ odwołać oświadczenie to retract/ withdraw a statement
cytować/ przytaczać oświadczenie to quote a statement
dostarczać dowodów na poparcie oświadczenia to support a statement
korygować oświadczenie to amend a statement
kwestionować prawdziwość oświadczenia to contest a statement
oczekiwać oświadczenia to await/ expect a statement
odczytać oświadczenie to read out a statement
opublikować oświadczenie to publish a statement
otrzymać oświadczenie to receive a statement
podpisać oświadczenie to sign a statement
potępiać oświadczenie to deplore a statement
potwierdzać oświadczenie to bear out/ corroborate a statement
potwierdzać prawdziwość oświadczenia to substantiate a statement
powtarzać oświadczenie to repeat a statement
przedłożyć oświadczenie to lodge/ submit a statement
przedstawić oświadczenie to give/ volunteer a statement
przygotować oświadczenie to prepare a statement
przyjmować/ uznawać oświadczenie to acknowledge a statement
przyjmować z zadowoleniem oświadczenie to welcome a statement
uzupełniać oświadczenie to supplement a statement
wycofać oświadczenie to withdraw a statement
wydać oświadczenie to release/ issue/ put out/ deliver a statement, to issue a declaration
wypierać oświadczenie to disavow a statement
wystawić oświadczenie to come out with a statement
odwołać oświadczenie woli to revoke a declaration of intent
złożyć oświadczenie to make a statement/ a declaration/ representations
złożyć oświadczenie woli to make a declaration of intent

*BONUS:
oświadczenie pod przysięgą – a statutory declaration

Zobowiązania, prawo upadłościowe i naprawcze- przydatne słownictwo

Każda działalność biznesowa wiąże się z ponoszeniem określonej odpowiedzialności lub nawet ryzykiem ogłoszenia upadłości. Poniżej przedstawiamy przydatne słownictwo w zakresie zobowiązań, prawa upadłościowego i naprawczego.

 

Zobowiązania, prawo upadłościowe i naprawcze – przydatne słownictwo

Obligations, bankruptcy and reorganisation law – useful term

Krajowy Rejestr Sądowy – National Court Register

odpowiedzialność solidarna – joint and several liability

być wolnym od odpowiedzialności w granicach wartości wkładu – to be exempt from liability up to the value of the contribution

uchylać się od odpowiedzialności – to evade responsibility

ułożyć stosunek prawny – to arrage the legal relationship

w dobrej wierze – in good faith

w złej wierze – in bad faith

zobowiązanie cywilne – civil obligation

zobowiązanie długoterminowe – long-term obligation

zobowiązanie o zaniechania działania – obligation to refain from an act

zobowiązanie fakultatywne – facultative obligation

zobowiązanie krótkoterminowe – short-term obligation

zobowiązanie przedawnione – extinct obligation

zobowiązanie przemienne – alternative obligation

zobowiązanie rodzajowe – obligation in kind, debt which is determined by description

zobowiązanie sporne – desputed debt, bad debt, contentious obligation

zobowiązanie traktatowe – treaty obligation

zobowiązanie ustawowe – legal obligation

zobowiązanie warunkowe – conditional obligationzobowiązanie wekslowe- obligtion resulting from a bill of exchange

zobowiązanie z tytułu wynagrodzeń – payroll liability

 

uregulować zobowiązania – to settle liabilities

 

wymagalność zobowiązań – due date for obligations

 

wypełnić zobowiązanie – to discharge an obligation

 

zobowiązywać kogoś – to put someone under an obligation

 

zwłoka dłużnika – default of the debtor

 

Prawo celne – Customs Law – przydatne słownictwo

„Celne prawo reguluje zasady przywozu towarów na polski obszar celny (który jest obecnie obszarem celnym Wspólnoty Europejskiej) i wywozu towarów z tego obszaru, zasady postępowania z towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną, sposób przekazywania informacji do celów ewidencji i statystyki dotyczącej obrotu towarowego z państwami członkowskimi Wspólnoty (Intrastat)” (Świąder, Bogdan. gazetaprawna.pl).

Propozycja tłumaczenia ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 622 z późn. zm.) – The Act of 19 March 2004 – Customs Law (Journal of Laws No. 68, item 622 as amended)

granica celna – customs frontier

okręg celny –  cumtoms collecting district

urząd celny – customs office

dyrektor urzędu celnego – head of a customs office

prezes Głównego Urzędu Celnego – the president of the Central Office of Customs

taryfa celna – customs tariff

Taryfa Celna Wspólnot Europeskich – Customs Tariff of the European Communities

środki taryfowe – tariff measures

pozycja taryfy celnej – tariff item

bariera celna – tariff wall

cło – duty, excise, tariff

oclić – to clear

pobierać cła – to collect/ to levy a duty

ewidencja towarów- records of goods

kraj pochodzenia – country of origin

produkt – product/ merchandise

towary przywożone – import goods

towary krajowe – domestic goods

towary powracające – returned goods

wartość celna towarów – customs value of goods

status celny – customs status

tranzyt – transit

tranzyt wewnętrzny – internal transit

tranzyt zewnętrzny – external transit

procedura celna – customs procedures

zwolnienie towarów – release of goods

skład celny – customs warehouse/ depot

agencja celna – customs agency

kontrola celna – customs control

rewizja celna – customs examination

zamknięcia celna – customs seals